1-
HTML'e giriş,
|
HTML Nedir?
HTML (Hypertext Markup Language); yazı, grafik, ses,
film gibi pek çok farklı yapıdaki verilerden
oluşabilen hypertext bir dökümanı formatlamak ile
ilgili komutlar içeren bir yorumlayıcı programlama
dilidir. Dökümanın hypertext olması, bir dökümanın
ya da bir parçasının, başka bir dökümanın içinden
çağırılabilmesini ifade eder. Çağırılan, aynı
döküman içinde bir kısım ya da network üzerinde
herhangi bir makinada yer alan başka bir döküman
veya dökümanın bir kısmı olabilir. HTML programlama
dilini kullanarak, kompakt ve etkileşimli Web
sayfaları hazırlayabiliriz.
Her
yararlı ve iyi şeyin gelişmekte olduğu gibi, HTML
dili de gelişmeye uğramış ve zaman içinde değişik
versiyonları çıkmıştır. Bunlara kısaca bir göz
atmakta yarar vardır.
HTML Versiyonları
HTML 1.0: Bu versiyon, daha sonra geliştirilen
versiyonlarla karşılaştırılınca, çok kısıtlı
yeteneklere sahip olduğu anlaşılır. Bu nedenle HTML
1.0 ile yaratılan dökümanlar da oldukça basittir.
HTML 1.0 dökümanlarının temel özellikleri şöyle
özetlenebilir: Çok seviyeli başlıklar, paragraflar,
hipermetin referansları, maddelenmiş listeler için
özel formatlama.
HTML 2.0: Bu versiyon, 1994 yılından önce Web
dökümanlarında kullanılan eklentiler ve özellikler
temel alınarak hazırlanmıştır. Bu versiyonun
beraberinde getirdiği temel yenilikler ise, satır
içi görüntüler ve doldurulabilen formlardır.
HTML 3.0: Bu versiyonun sağladığı yeni özellikler şu
temel başlıklar altında incelenebilir: Sayfa
görünümü üzerinde ileri derecede kontrol, manşetler,
görüntülerdeki popüler noktaların istemci tarafında
işlenmesi, özelleştirilmiş listeler, istemci çekme/sunucu
itme özellikli dinamik dökümanlar, matematik
dökümanlar, stil yaprakları, form içi tablolar.
HTML Diline Giriş
HTML (Hyper Text Markup
Language) internet ortamında
döküman yaratmak için
geliştirilmiş bir programlama
dilidir. HTML dökümanı bir text
dosyadır ve tek başına bir yazı
olmaktan öteye gidemez. Ancak
her hangi bir internet
tarayıcısı (internet explorer,
netscape navigator gibi )
yardımıyla çalıştırıldığında
içerdiği komutlara göre ve de
tarayıcı programın desteklediği
özelliklere göre, hazırlanan
dökümanlar bir anlam kazanır.
HTML dili programlama
mantığından biraz uzak, görsel
yönü oldukça önemli olan bir
dildir. HTML nin öğrenilmesi,
diğer programlama dillerine göre
daha kolay olup bazı temel kural
ve komutların bilinmesi
yeterlidir.
HTML nin temel mantığını kısaca
"Ne görürseniz onu alırsınız"
(What you see what you get)
şeklinde açıklayabiliriz.
Günümüzde HTML sayfaları
hazırlamak için bir çok görsel
program vardır. (Microsoft
FrontPage, HotDog gibi ) Bu tür
programlarla HTML sayfaları
hazırlamak çok kolay ve hızlı
olmakla beraber HTML kodlarını
da yine bu programlar
üretmektedir.
"Madem ki hazır programlar var
neden HTML öğrenelim?" şeklinde
bir soru aklınıza gelebilir.
Hazır programların olması,
kodların el değmeden programlar
tarafından yazılması elbette
daha güzel, daha kolay ve daha
hızlıdır. Ancak hazırlanan
sayfaların nasıl oluştuğunu,
nasıl çalıştığını, arka planda
nelerin olduğunu bilmeden,
ezberci bir zihniyet kullanmak
bir programcı mantığına terstir.
Bu tür programları hemen her
yerde bulamayabilirsiniz.
Dökümanların değiştirilmesi
gereken yerlerde eğer
hazırladığınız program yoksa ve
de HTML dilini biliyorsanız her
hangi bir editörden dökümanınıza
müdahale edebilirsiniz.
HTML dili çalışan örneklerle,
ilginç ipuçlarıyla, sizlerden
gelen soru, öneri ve
dökümanlarla en iyi şekilde
anlatılmaya çalışılacaktır.
|
2-
Web Programlamaya giriş,
pBaşa
Dön
|
Bu
bölümdeki konu başlıklarımız;
1.
Web Programlama Tam Olarak Ne Anlama Geliyor?
2. İlk Sayfamızı Oluşturalım
3.
< ile > Arasındaki Şeyler Ne İşe Yarıyor?
4.
Doküman içinde açıklama satırları nasıl yazılır?
5.
Özet
1.2
İlk Sayfamızı Oluşturalım!
Bu iş için basit bir metin editörü veya kelime işlemci
yeterli. Eğer işletim sisteminiz Windows ise Not
Defterini (NotePad), MacOS ise TeachText'i, Unix'se
vi'yi kullanabilirsiniz. Aslında olasılıkların sınırı
yok. Başlangıç için bu basit editörleri öneriyorum;
çünkü ayrıca satın almanız gerekmiyor - işletim
sisteminizle beraber geliyorlar. Karışık Web
sayfalarında Not Defteri ve TeachText size biraz zorluk
çıkaracaktır; çünkü bunların Bul/Değiştir özelliği yok.
Yine de şimdilik fazlasıyla yeterliler. Evet hadi
başlayalım!
Metin Editörünüzü yükleyin ve aşağıdaki satırları
editörünüzde yazın.
ornek1.html
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>İlk Sayfam</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
<CENTER>Örnek Sayfa #1</CENTER>
<P>
<B>Kalın yazılar</B> genellikle vurgulanması gereken
şeyler için kullanılır. <I>Yatık (italik) yazılar</I>
ise benzer amaçlarla kullanılabilir; ama estetik amaçlı
kullanımları daha yaygındır.
</BODY>
</HTML>
Sonra
bu metni diskiniz üzerinde bir yere ornek1.htm ismiyle
kaydedin (karışıklığı önlemek için bu yazı dizisindeki
örneklere özel bir klasör kullanmanız önerilir) ve
sayfamızı görüntülemek için şu an bu yazıyı
görüntülediğiniz web tarayıcınıza geçin ve Ctrl+N'ye
basarak yeni bir pencere açın.
Sıra Ctrl+O'ya basarak dosyamızı açmaya geldi. Internet
Explorer kullanıyorsanız Browse'a, Netscape Communicator
kullanıyorsanız Choose File düğmesine tıklayarak çıkan
dosya ve klasör listesinden ornek1.htm'in bulunduğu
klasörü bulun ve ornek1.html'in ismi üstüne çift
tıklayın. Tekrar Dosya açma diyalog kutusuna geri döndük;
ama artık ornek1.html'in tam yeri görünmekte.
ornek1.html benim E: diskimde web adlı klasörün içinde.
Sizinki bambaşka bir yerde olabilir tabi ki. Neyse
Open'a basın ve ilk sayfamız nasıl görünüyor bir bakalım.
Not: Rahatlıkla fark edebileceğiniz gibi buradaki
örnekleri görüntülemek için ilgili listeyi yukarıda
anlatılan yöntemle diske kaydedip tekrar açmanıza gerek
yok. Liste başlıklarının yanında görüntülenen "Göster"
düğmesi basmanız da yeterli; ancak örnekler üzerinde
oynamak ve sonuçlarını görmek için yine de yukarıda
anlatılanları uygulamanız en kısa yöntem.
3
< ile > Arasındaki Şeyler Ne İşe Yarıyor?
J
Fark ettiğiniz gibi ekranda görüntülediğimiz metnin
arasına serpiştirdiğimiz küçüktür (<) ve büyüktür (>)
karakterleri arasındaki yazılar ekranda görüntülenmiyor.
Bunun yerine bunlar yazının nasıl görüntüleneceğini
belirliyor. Diğer bir deyişle < ve > karakterleri
arasındaki her şey HTML işaretlerine karşılık geliyor ve
bu işaretler kendilerinden sonra gelen metin üzerinde
değişikliklere yol açıyorlar. Örneğin <CENTER> ile
</CENTER> arasında kalan "Örnek Sayfa #1" ortalanıyor;
<B> ile </B> arasında kalan "Kalın yazılar" ise ekranda
kalın olarak görüntüleniyor. Buradan çıkarabileceğimiz
sonuç bir HTML işaretinin etkisinin bittiği yerin aynı
HTML işaretinin önüne / işareti konarak belirlendiği.
Peki eğer bir işareti kapatmazsak ne olur? Örneğin </B>'yi
kaldıralım. Sonuç pek istediğimiz gibi olmayacaktır.
Eğer bir işareti kapatmayı unutursanız o işaretten sonra
gelen tüm metin o işaret ne yapıyorsa ondan
etkilenecektir.
ornek1b.html
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>İlk Sayfam</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
<CENTER>Örnek Sayfa #1</CENTER>
<P>
<B>Kalın yazılar genellikle vurgulanması gereken şeyler
için kullanılır. <I>Yatık (italik) yazılar</I> ise
benzer amaçlarla kullanılabilir; ama estetik amaçlı
kullanımları daha yaygındır.
</BODY>
</HTML>
<HTML>
Bir HTML dosyasının ilk satırı daima <HTML> son satırı
da </HTML> olmalıdır. Bu iki işaret, Web tarayıcınızın,
bir dosyanın HTML dosyası olup olmadığını anlamasının
iki yolundan biridir. İki yolundan biridir dedik çünkü
<HTML> işaretini kullanmasanız bile tarayıcınızın
görüntületmek istediğiniz dosyanın bir HTML dosyası olup
olmadığını anlamasının bir yolu daha var; o da dosyanın
uzantısını .HTM veya .HTML yapmak. Siz yine de değişik
Web tarayıcılarının sorun çıkarabileceği olasılığını göz
önüne alıp her zaman için <HTML> ve </HTML> işaretlerini
kullanın.
<HEAD>
<HEAD> ve </HEAD> arasında kalan bölüm HTML dosyası
hakkındaki bilgileri tutar. Bunlardan bir tanesinin
<TITLE> yani başlık satırı olduğunu gördük. Geri
kalanları şimdilik ileriki bölümlere bırakalım. <HEAD>
işaretini kullanmak zorunda değilsiniz; ama ileride
özellikle kullanmanız gereken durumlardan bahsedeceğiz.
<TITLE>
Web tarayıcınızın başlık satırında görüntülenmekte olan
HTML dosyasının başlığını göstermek için kullanılır.
ornek1.htm için başlık olarak "İlk Sayfam"ı kullandık.
Eğer bu işareti kullanmazsanız başlık olarak hiçbir şey
görüntülenmez.
<BODY>
Asıl HTML dosyamız yani ekranda görüntülenecek herşey
<BODY> ile </BODY> işaretlerinin arasında yer alır. Yine
bu iki işareti kullanmak zorunda değilsiniz; ama ileride
<BODY>'nin önemli başka işlere yaradığını göreceğiz.
Diğerleri...
<CENTER>, <P>, <B> ve <I>'nin ne işe yaradığını ileriki
bölümlerde inceleyeceğiz. Aslında <P> hariç diğerlerine
kısaca değindik. İzleyen bölümde daha ayrıntılı bilgiler
bulacaksınız.
4 HTML Dökümanı İçinde Açıklama Satırları,
J
HTML
Döküman İçinde, kodu takip etmede kolaylıklar sağlayacak
bazı açıklama satırları konabilir. Döküman içinde
herhangi biryerde, "<!--" ve "-->" belirteçleri arasında
kalan hiçbirşey web istemcileri tarafından dikkate
alınmaz.Örnek;
<!-- Bu bir açıklama satırıdır ve web istemcisinde
görüntülenmez -->
5 Özet
J
* Web sayfası tasarımının ne demek olduğunu ve HTML'in
bir programlama dili değil işaretleme dili olduğunu
öğrendik.
* Bir metin editörüyle basit bir sayfa hazırladık
(ornek1.html).
* Her HTML dosyasının -zorunlu olmasa da- <HTML>, <HEAD>
ve <BODY> satırlarını içermesi gerektiğini gördük:
* <HTML> işaretinin Web tarayıcılarının bir dosyanın
HTML dosyası olup olmadığını anlamasında kullanıldığını,
* <HEAD> ile </HEAD> arasında kalan bölümün HTML
dosyaları hakkında bilgi tutma işine yaradığını,
* HTML dosyasının esas görüntülenen bölümünün <BODY> ile
</BODY> arasında yer aldığını öğrendik.
* <TITLE> işaretinin, görüntülenen HTML dosyasının
başlığının Web tarayıcısının başlık satırında
gösterilmesinde kullanıldığı öğrendik.
Eğer
buraya kadar kafanızda bazı sorular oluştuysa ya da bazı
şeyler size karışık geldiyse cesaretiniz kırılmasın;
izleyen bölümler pek çok örnekle kafanızdaki soruların
çoğunu temizleyecektir.
|
3-
Paragraf Düzenleme İşaretleri,
pBaşa
Dön
|
Bu bölümdeki konu başlıklarımız;
1. Giriş
2. Paragraf
İşareti <P>
3. Satır Kesme İşareti <BR>
4. Yanyana
Birden Çok Boşluk Kullanımı ve Özel Karakter Kodları
5. Paragrafları
Sola, Sağa Yaslamak ve Ortalamak
6. Özet
2.1 Paragraf Düzenleme
İşaretlerine Giriş
Bir Web tarayıcısı bir HTML sayfasını, aşağı yukarı
standart bir kelime işlemci (örneğin MS Word) bir
metni nasıl görüntülüyorsa öyle görüntüler. Bir
kelime işlemcide paragraflar ancak siz Enter tuşuna
bastığınızda ayrılır; metni sola, sağa yaslayabilir
veya ortalayabilirsiniz. Bütün bunları yapmak bir
HTML sayfasında da mümkün. Ancak önemli bir farkı
hemen söyleyelim: Bir Web tarayıcısı için bir HTML
dosyasında yer alan metin içinde yeralan yanyana üç,
beş veya elli boşluğun tek bir boşluktan farkı
yoktur; hepsi tek boşlukmuş gibi görüntülenir.
Üstelik boş satırların ve bir satırın en başındaki
boşlukların da bir önemi yoktur - hiç
görüntülenmezler.
ornek2.html
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Boşluklar</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
Bir Web sayfasında boşlukların hiçbir önemi yoktur.
<P>
Örneğin aşağıdaki metin hep aynı görüntülenecektir:
<P>
01 boşluk<BR>
03 boşluk<BR>
05 boşluk<BR>
50 boşluk
<P>
<BR>
En baştaki boşluklar ise hiç görüntülenmez:
<P>
3 boşlukla içerden başlanmış bir paragraf en soldan
başlar.
</BODY>
</HTML>
Peki yanyana birden çok boşluk kullanamıyorsak
paragraflara nasıl içeriden başlayacağız veya tablo
şeklindeki verileri nasıl ekranda doğru göstereceğiz
gibi sorular aklınıza gelebilir. Bunların hepsinin
çözümü var. Okumaya devam edin!
2 Paragraf işareti
<P>
J
Liste 2'de <P> işaretini koymamızın nedeni -her bir
cümleyi paragraf olarak düşünürsek- paragrafları
birbirinden bir boş satırla ayırmak. Eğer ilk iki
cümle arasında <P> kullanmazsak her ne kadar Liste
2'de bu cümleler alt alta yer alıyor olsalar da bu
iki cümle birbirine bitişir. O zaman <P>'yi
paragrafları birbirinden ayırmak için kullanıyoruz
ve Web tarayıcısı bir <P> işareti gördüğünde önceki
paragrafı bitiriyor, bir boş satır bırakıyor ve yeni
paragrafa başlıyor.
Burada önemli olan sizin bir metinde cümleleri ve
paragraflarını nereden kestiğiniz değil. Herhangi
bir kelime işlemcide yazdığınız yazıların, sayfa
genişliğini değiştirdiğinizde otomatik olarak o
sayfa genişliğine göre hizalandığını hatırlayın. Web
tarayıcısı da çok benzer bir mantıkla çalışır: <P>
ile bölünen paragraflar Web tarayıcınızın
penceresinin boyutlarına göre otomatik olarak
hizalanırlar. Böylece bir paragrafın ilk cümlesi 8.
kelimeden bölünürken pencerenin boyutunu
büyüttüğünüzde 10. kelimeden bölünebilir.
Birden çok boş satır bırakmak istiyorsak birden çok
<P> mi kullanmalıyız peki? Hayır, ne yazık ki bu bir
işe yaramaz. Bu iş için <BR>'yi kullanıyoruz.
ornek2.html
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Boşluklar</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
Bir Web sayfasında boşlukların hiçbir önemi yoktur.
<P>
Örneğin aşağıdaki metin hep aynı görüntülenecektir:
<P>
01 boşluk<BR>
03 boşluk<BR>
05 boşluk<BR>
50 boşluk
<P>
<BR>
En baştaki boşluklar ise hiç görüntülenmez:
<P>
3 boşlukla içerden başlanmış bir paragraf en soldan
başlar.
</BODY>
</HTML>
2.3 ………….
4 Yanyana Birden Çok Boşluk Kullanımı ,Özel Karakter
Kodları J
Yanyana birden çok boşluk koymanın normal yollardan
mümkün olmadığından bahsetmiştik; ama bunun bir yolu
var: Özel karakterler kullanmak. Normalde klavyeden
giremediğiniz özel karakterleri, karşılık gelen
kodlarla yazabiliriz. Tüm özel karakter & ile ;
arasında yer alan kodlarla gösterilir. En çok
kullanılan birkaç tanesini burada veriyorum.
Boşluk
© © işareti
< <
> >
& &
Tahmin edeceğiniz üzere yanyana birden çok
yazmamız birden çok boşluğun görüntülenmesini
sağlıyor. Böylece Liste 3'de olduğu gibi
paragraflara içeriden başlamak veya iki kelime
arasında birden çok boşluk bırakmak mümkün oluyor.
İpucu: Yanyana her boşluk için yazmak yerine
-Liste 3'de olduğu gibi- bir bir boşluk
yazabilirsiniz. Böylece daha az yazmış olursunuz.
Küçüktür (<) ve büyüktür (>) işaretleri HTML
işaretleri için kullanıldığından bunları yazı içinde
kullanmanız gerektiğinde sırasıyla < ve >
kullanın.
Eğer siz de benim gibi HTML üzerine bir yazı
yazıyorsanız ve 'yi veya diğer özel karakter
kodlarını yazı olarak bir HTML dosyasına
yerleştirmeniz gerekiyorsa çözümünüz & Liste
3'de görüldüğü üzere eğer doğrudan yazsaydık
ekrana sadece fazladan bir boşluk basılacaktı. Onun
yerine & işaretinin kodunu & ile değiştiriyoruz.
Liste 3'ün sonucunda 'nin doğru
görüntülendiğine ve GetRight ile 3.0 arasındaki
boşluklarla paragraf başlarındaki boşluklara dikkat!
ornek3.html
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Boşluklara Devam</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
<CENTER>
&nbsp; ile yanyana birden çok boşluk bırakmak
mümkün!
<P>
<BR>
<B>GetRight 3.0</B>
</CENTER>
<P>
Internet'ten Internet Explorer
veya Netscape Navigator kullanarak bir dosya
çekerken, özellikle de dosya büyükse işiniz şansa
kalmıştır. Dosyayı çektiğiniz yer bağlantıyı keser,
hat kesilir, bilgisayarınız kilitlenir ve hatta
elektrikler kesilir ve olan tabi ki çektiğiniz
dosyaya olur. Dördüncü nesil Web tarayıcılarından
birini kullanıyorsanız çektiğiniz dosyayı kaldığınız
yerden çekmeye devam etmek konusunda az da olsa
şansınız vardır; ama modeminizle örneğin %95'i
bitmiş 12 MB'lık bir dosya çekiyorken bağlantı
koparsa herhalde işinizi şansa bırakmak istemezsiniz.
<P>
GetRight'ın programcısı Michael
Burford, 28.800'lük modemiyle %95'i bitmiş "çok ama
çok uzun" bir dosyayı çekerken hattın kesilmesi gibi
bir faciayla karşılaşmış pek çok insandan biri. Bu
durum, neyse ki, böyle sorunlara tamamiyle son
verecek bir program yazmak için motivasyon olarak
kullanılmış.
</BODY>
</HTML>
5 Paragrafları Sola, Sağa Yaslamak ve Ortalamak
J
Bir paragrafı sola ve sağa yaslamak için o
paragrafın önüne sırasıyla <P ALIGN="left"> veya <P
ALIGN="right"> işaretlerini koymak gerekiyor.
Buradaki P bildiğimiz <P> işaretinin P'si. ALIGN ise
İngilizce "hizala" anlamına geliyor. Tahmin
edebileceğiniz gibi "left" sol, "right" da sağ
anlamına geliyor.
Ortalamak içinse iki yöntem var. Çoğunlukla tercih
edilen yöntem, ortalanacak metni <CENTER> ile
</CENTER> işaretleri arasına almak. Diğer yöntem ise
ortalanacak paragrafın önüne <P ALIGN="center">
koymak ama bu sadece bir paragraf üzerinde (başka
bir deyişle sonraki ilk <P>'ye kadar) işe yaradığı
için genellikle pratik nedenlerden ötürü <CENTER>
işareti kullanılıyor. Siz bu işareti </CENTER> ile
kapatıncaya kadar arada kalan tüm metin ortalanıyor.
Dikkat: Liste 4'te de görebileceğiniz gibi <P
ALIGN="left|right|center"> işaretini kullanmanız bir
satır boşluk oluşturmaz. Paragrafları ayırmak için
ayrıca <P> işareti gerekir.
ornek4.html
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Paragrafları Hizalamak</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
<P ALIGN="left">
Sola hizalanmış bir paragraf.
<P>
<P ALIGN="right">
Sağa hizalanmış bir paragraf.
<P>
<P ALIGN="center">
<P ALIGN="center"> ile ortalanmış bir paragraf.
<P>
<BR>
<BR>
<CENTER>
<CENTER> ile ortalanmış ilk paragraf.
<P>
Bu da ikincisi.
</CENTER>
</BODY>
</HTML>
Şeytanın Avukatı: Birinci bölümde her HTML
işaretinin kapatılması gerektiğini görmüştük; ama bu
bölümde <P> ve <BR> için böyle birşey söylemedik. Az
sayıda da olsa bazı HTML işaretlerini kapatmanız
gerekmez çünkü bunun bu iki örnekte olduğu gibi bir
anlamı yoktur. Aslında </P> kapatma işaretini
kullanmanız mümkün ama benim düşünceme göre bu
tamamen gereksiz. </BR> diye bir şey ise zaten yok.
6 Özet
J
* HTML sayfalarındaki yazılarda kullanılan
boşlukların, boş satırların ve cümlelerin bölünüş
yerinin bir önemi olmadığını ve bunların bizzat
bizim tarafımızdan belirtilmesi gerektiğini gördük.
* <P> ve <BR> işaretlerinin yaptıkları işin çok
benzer olduğunu ve farklılıklarını öğrendik.
* Özel karakterlerin nasıl kullanıldığını ve özel
bir karakter olan sayesinde nasıl yanyana
birden çok boşluk koyabildiğimizi öğrendik.
* Bir paragrafı <P ALIGN="left"> ile sola, <P
ALIGN="right"> ile sağa yaslayabileceğimiz ve <P
ALIGN="center"> ile ortalayabileceğimizi gördük.
<CENTER> </CENTER> işaretleri arasındaki herşeyi
pratik bir şekilde ortalayabileceğimizi gördük.
|
4-
Fontlar ve Renkler,
pBaşa
Dön
|
Bu bölümdeki konu başlıklarımız;
1. Giriş
2. <FONT
FACE="..."> Font Değiştirme
3. <FONT SIZE=x> Font Büyüklüğü
4. <FONT
COLOR=x> Font Rengi
5. Bir Web Sayfasının Arkaplan
Rengini Değiştirmek
6. Özet
3.1 Fontlar ve Renklere Giriş
İkinci bölümde paragraflarla ilgili işaretleri
gördük; ama doğrusunu söylemek gerekirse şimdiye
kadar yaptığımız tüm örnekler hep düz yazıdan
oluştuğu için biraz kuru gözüküyordu. Bu bölümde düz
yazılara nasıl canlılık getireceğimizi göreceğiz.
İlk olarak önceki bölümlerden zaten bildiğiniz ya da
işlevini tahmin ettiğiniz temel işaretlere kısaca
bir değinelim. Farkedeceğiniz gibi burada yeni olan
sadece <U>:
<B> Kalın Yazı
<B> ve </B> işaretleri arasındaki tüm metin kalın
görüntülenir.
<I> İtalik Yazı
<I> ve </I> işaretleri arasındaki tüm metin italik (yatık)
görüntülenir.
<U> Altı çizili Yazı
<U> ve </U> işaretleri arasındaki tüm metin altı
çizili olarak görüntülenir.
2 <FONT
FACE="..."> Font Değiştirme
J
<FONT> Font Ayarları
<FONT> işareti tek başına bir iş yapmaz. Arkasına
doğru parametreleri vermemiz gerekir:
<FONT FACE="..."> Font Değiştirme
Bu işaretle kullanılan fontu değiştirebiliriz.
Örneğin fontu Arial yapmak için <FONT FACE="Arial">
yazmak yeterlidir. Ancak font isimleri bazen oldukça
uzun ve karmaşık olabiliyor. Kullanmak istediğiniz
fontun tam ismini öğrenmek için kullandığınız
tarayıcılardan yararlanabilirsiniz.
Eğer Netscape Navigator 4.x kullanıyorsanız Edit
menüsünden Preferences'ı seçin ve çıkan diyalog
kutusunun sol tarafındaki panelde Fonts'un üstüne
tıklayın. Buradan kullanabileceğiniz fontların
isimlerini görebileceğiniz gibi aynı zamanda
varsayım font ayarlamalarını da yapabilirsiniz. Eğer
Internet Explorer 5.x kullanıyorsanız Tools
menüsünden Internet Options'ı seçin ve çıkan diyalog
kutusundaki Fonts düğmesine tıklayın. Netscape
Navigator'daki aynı ayarlamaları burada da
yapabilirsiniz.
Bir HTML dosyasında herhangi bir <FONT FACE="...">
işareti yer almıyorsa tarayıcınız varsayım fontu
kullanacaktır. Varsayım fontlar tarayıcıdan
tarayıcıya değişir ve biraz önce gördüğümüz gibi siz
de bunları değiştirebilme olanağına sahipsiniz. Bu
yüzden eğer <FONT FACE="..."> işareti kullanmazsak
Web sayfalarımız değişik tarayıcılarda farklı
gözükebilir.
Internet, pek çok değişik bilgisayar sisteminin
bağlı olduğu muazzam büyüklükte bir ağ olduğundan
bağlı her bilgisayar üzerinde sizdeki fontların
aynısının olmasını bekleyemezsiniz. Örneğin bir
Mac'te Windows'un standart fontu Arial'ı bulmanız
oldukça düşük bir olasılıktır. Hatta aynı işletim
sistemini kullanan bilgisayarlar bile font
uyuşmazlığı sorununu sık sık yaşayabilirler. Örneğin
sistemimdeki fontlara göz gezdirdiğimde Stonehenge
isminde antik yazı karakterleri görüntülemekte
kullanılan bir fontum olduğunu hatırladım. Doğrusunu
söylemek gerekirse bu fontun nereden geldiğini
hatırlamıyorum. Internet üzerindeki bir siteden
çekmiş olabilirim, kullandığım yazılım paketlerinden
biri haberli veya habersiz sistemime kurmuş olabilir
vs. Tahmin edeceğiniz üzere Internet'te sörf
yapanların büyük bir bölümünde bu fontun olma
olasılığı oldukça düşük. Bu yüzden olabildiğince
yaygın kullanıma sahip fontlar kullanmaya gayret
edin. Yoksa sayfanızı ziyaret eden insanların
tarayıcıları, kullandığınız fontları kendi
sistemlerinde bulamazlarsa varsayım font
ayarlamalarını kullanırlar ki bu da istenmeyen bazı
sonuçlara yol açabilir.
Neyse ki font uyuşmazlığı problemlerine bir ara
çözüm mevcut. Eğer <FONT FACE="..."> işareti içinde
adı geçen font sistemde mevcut değilse bunun yerine
başka fontların kullanılmasını sağlayabilirsiniz.
Örneğin <FONT FACE="Verdana,Arial,Helvetica">
işaretini gören bir tarayıcı eğer sistemde Verdana
mevcut değilse sırasıyla Arial ve Helvetica'yı
deneyecektir. Eğer bu üç font da sistem de yoksa
yine varsayım font neyse ona kaldık ama bu
fontlardan birinin bulunma olasılığı oldukça yüksek;
çünkü ilk iki font neredeyse tüm Windows kurulu
bilgisayarlarda bulunurken sonuncu font Helvetica
ise Mac'lerin çoğunda standart olarak kuruludur. Bu
arada font isimlerini yanlış yazmamaya dikkat edin;
çünkü tahmin edeceğiniz gibi "font bulunamadı"
türünden bir hata mesajı yerine varsa sıradaki font
denenecek ve en sonunda -gerek kalırsa- varsayım
font kullanılacaktır.
İpucu: Daha dikkat çekici olduğu için başlıklarda
genellikle Arial ve Helvetica tırnaksız (serif'siz)
fontlar kullanılır. Metnin geri kalanında ise
okumayı kolaylaştırdığı için Times New Roman gibi
tırnaklı (serif'li) fontlar kullanılır.
ornek5.html
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Değişik Fontlar</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
<FONT FACE="Arial">Arial, başlıklar için uygun
tırnaksız bir fonttur. Başlık için kullanıldığında
<B>kalın</B> kullanılması daha uygun olur.</FONT>
<P>
<FONT FACE="Times New Roman">Times New Roman,
okunması kolay tırnaklı bir fonttur.</FONT>
<P>
<FONT FACE="Arial,Helvetica">Bu satır PC'lerde
<I>Arial</I>, Mac'lerin çoğunda ise <I>Helvetica</I>
fontuyla görüntülenecektir.</FONT>
</BODY>
</HTML>
4 <FONT
COLOR=x> Font Rengi
J
Şimdiye kadar ekrana ne yazdıysak hep siyah renkli
oldu; arkaplanımız da hep beyazdı. Gerçi
kullanılacak renkleri bizzat belirlemediğimiz için
bazı tarayıcılarda arkaplan rengi örneğin gri
olabiliyor; ama artık renkleri belirlemeye
başlıyoruz. Renk değerleri verilirken şu şekilde
hareket edilir :
Genel renk tanımı : "#RRGGBB" dir. Burada, RR, GG,
ve BB, sırasıyla kırmızı (red), yeşil (green) ve
mavi (blue) renklerin toplam renk içindeki
yoğunluğunu gösteren hekzadesimal sayılardır. Bu
sayılar yerine aşağıdaki renk tanımlama kelimeleri
de kullanılabilir : aqua, black, blue, fuchsia,
gray, green, lime, maroon, navy, olive, purple, red,
silver, teal, white , or yellow
Web sayfalarınızda isimleriyle kullana- bileceğiniz
renklerin tam listesi. Büyütmek için resmin üzerine
tıklayın.
Renkleri isimleriyle belirleyebileceğiniz gibi
16'lık sistemde değerler girerek daha hassas renk
ayarı da yapabilirsiniz. Yanda Netscape'in
sitesinden aldığım orjinali tek sütun olan renk
tablosunun beş sütuna dönüştürülmüş halini
görüyorsunuz. Bu tabloyu referans olarak kullanarak
web sayfalarınıza renk getirebilirsiniz. Ama önce
bir örneğe bakalım.
ornek7.htm
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Etraf renkleniyor</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
<FONT FACE="Verdana,Arial,Helvetica" SIZE=5>
<B><CENTER><FONT COLOR="tomato">R</FONT><FONT
COLOR="orangered">e</FONT><FONT
COLOR="red">n</FONT><FONT
COLOR="crimson">k</FONT><FONT
COLOR="brown">l</FONT><FONT COLOR="darkred">e</FONT><FONT
COLOR="maroon">r</FONT> Üzerine</CENTER></B>
</FONT>
<P>
<FONT FACE="Tahoma" SIZE=4><FONT COLOR="cyan">Cam
göbeği</FONT> diğer adıyla <FONT
COLOR="cyan">cyan</FONT> çoğunlukla ya <FONT
COLOR="green">yeşilin</FONT> ya da <FONT
COLOR="blue">mavinin</FONT> açık bir tonu olarak
düşünülür. Aslında renk teorisine göre bu renk tam
mavi ile tam yeşilin karışımından oluşur.</FONT>
</BODY>
</HTML>
örnek 7'nin sonucunda gördüğünüz gibi "Renkler
Üzerine" başlığındaki renkler kelimesinde domates
renginden (tomato) kestane rengine (maroon) giden
bir renk geçişi var. Bu renk geçişini elde etmek
için her harfin rengini teker teker değiştirdik.
Zahmetli ama güzel gözüküyor. Bu tür efektleri
otomatik olarak yapmak istiyorsanız
www.conquerware.dk/hfc.htm adresinden HTML Font
Colorizer adındaki ücretsiz programı çekebilirsiniz.
Eğer renkler üzerinde tam kontrol istiyorsanız renk
teorisinden biraz bahsetmek gerekiyor. Renk teorisi
denen şey basitçe üç ana renk olan kırmızı, mavi ve
yeşili değişik oranlarda birleştirerek gözün
görebildiği hemen tüm renkleri oluşturmaktan başka
birşey değil.
Örneğin kırmızıyla yeşili eşit ölçüde
karıştırırsanız sarı elde ederseniz. Bu iki rengin
miktarını azaltırsanız renk koyulaşır, arttırırsanız
parlaklaşır. Her bileşenin miktarı sayısal olarak
gösterilir ve 0 ile 255 arasında bir değer alır. Bu
değer küçüldükçe renkler koyulaşır, yükseldikçe
parlaklaşır. Bütün bileşenlerin 0 olması siyahın,
255 olması beyazın oluşmasına neden olur. Yalnız web
tarayıcıları bu renkleri gösterirken 16'lı sayı
sistemindeki karşılıklarını istiyor. Bunun için de
kabul edilen değerler 0 ile FF arasında değişiyor.
Doğru değerleri hesaplamak için Windows'un hesap
makinesini bilimsel modunu kullanabilirsiniz ya da
işin kolayı Huey isimli programı çekin. Böylece
seçtiğiniz renklerin web tarayıcılarının anladığı
şekle dönüştürülmüş halini hemen elde edebilirsiniz.
ornek8.html
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Etraf renklenmeye devam ediyor</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
<FONT FACE="Verdana,Arial,Helvetica" SIZE=2><B>
<FONT COLOR="#FF0000">En parlak saf kırmızı</FONT> (Kırmızı:FF
Yeşil:00, Mavi:00)<BR>
<FONT COLOR="#00FF00">En parlak saf yeşil</FONT>
(Kırmızı:00 Yeşil:FF, Mavi:00)<BR>
<FONT COLOR="#0000FF">En parlak saf mavi</FONT>
(Kırmızı:00 Yeşil:00, Mavi:FF)<BR>
<FONT COLOR="#FFFF00">En parlak saf sarı</FONT> (Kırmızı:FF
Yeşil:FF, Mavi:00)<BR>
<FONT COLOR="#00FFFF">En parlak saf cyan</FONT>
(Kırmızı:00 Yeşil:FF, Mavi:FF)<BR>
<FONT COLOR="#FF00FF">En parlak saf pembe</FONT> (Kırmızı:FF
Yeşil:00, Mavi:FF)<BR>
<FONT COLOR="#800000">Yarı parlak saf kırmızı</FONT>
(Kırmızı:80 Yeşil:00, Mavi:00)<BR>
<FONT COLOR="#FF8000">En parlak turuncu</FONT> (Kırmızı:FF
Yeşil:80, Mavi:00)
<P>
...
</B></FONT>
</BODY>
</HTML>
İpucu: Bir fontun hem kendisini, hem büyüklüğünü
hem de rengini tek bir işaretle değiştirebilirsiniz.
Örneğin <FONT FACE="Arial" SIZE=3 COLOR="#C00000">
5 Bir Web Sayfasının Arkaplan Rengini Değiştirmek
J
Web sayfalarımızdaki yazıların renklerini
değiştirmeyi gördük. Peki ya arkaplan rengini
değiştirmek istiyorsak? Birinci bölümde <BODY>
işaretini görmüştük ve ne işe yaradığını daha sonra
göreceğimizi söylemiştik. İşte şimdi zamanı geldi.
Şimdilik sadece işimize yaradığı kadarını göreceğiz;
ama ilerleyen iki bölümde yeri geldiğince <BODY>'nin
diğer işlevlerine de değineceğiz.
<BODY BGCOLOR=x> ile web sayfanızın arkaplan rengini
değiştirebilirsiniz. Hatta bir de varsayım metin
rengini değiştirmek istiyorsanız bu işaretin
arkasına TEXT=x parametresini eklemeniz yeterli.
ornek9.html
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Arkaplan Rengi Nihayet Beyaz Değil</TITLE>
</HEAD>
<BODY BGCOLOR="#004080" TEXT="#FFFFFF">
<FONT FACE="Verdana,Arial,Helvetica" SIZE=2><B>
Hiç bir şekilde <FONT COLOR="#00FF00"><FONT
COLOR></FONT> işaretini kullanmadığımız halde
arkaplanımız lacivert yazı rengimiz de beyaz oldu.
Üstelik bu şekilde bir web tarayıcısından ötekine
varsayım renklerin değişmesi işinden de kurtulmuş
olduk.
</B></FONT>
</BODY>
</HTML>
6
Fontlar ve Renkler Bölüm Özeti
J
* İstenilen bir metni kalın görüntülemek için <B>,
italik görüntülemek için <I>, altı çizili
görüntülemek için de <U> işaretlerini kullanmamız
gerektiğiniz gördük.
* İstediğimiz fontla ekrana yazmak için <FONT
FACE=x> işaretini kullanmamız gerektiğini öğrendik.
* Font seçimi yaparken Internet'e bağlanan herkeste
bizim bilgisayarımızda olan fontların
olmayabileceğini düşünürek font seçiminde dikkatli
olmamız gerektiğini gördük.
* Eğer kullanmak istediğimiz font, web sayfamızın
ziyaretçilerinde yoksa <FONT FACE=x> işareti içinde
alternatif font isimleri kullanabileceğimizi gördük.
* Kullandığımız fontun büyüklüğünü <FONT SIZE=x>
işaretiyle değiştirebileceğimizi öğrendik.
* Font büyüklüğünü belirlerken 1, 2, 4, 7 gibi
mutlak değerlerin yanısıra +2, -1 gibi göreceli
değerler de kullanabileceğimizi gördük.
* Hem fontu hem büyüklüğü tek bir işaretle ( <FONT
FACE=x SIZE=x> ) değiştirebileceğimizi öğrendik.
* <FONT COLOR=x> ile kullandığımız fontun rengini
değiştirebileceğimizi gördük. Renk değerleri olarak
renk tablosundaki renk isimlerini
kullanabileceğimizi; ama daha hassas renk kontrolü
için renklerin kırmızı, yeşil ve mavi bileşenlerinin
16'lı sistemde 0 ile FF arasında değişen değerlerini
kullanmamız gerektiğini öğrendik.
* Web sayfalarımızın arkaplan rengi ile varsayım
metin rengini değiştirmek için <BODY BGCOLOR=x
TEXT=x> işaretini kullanmamız gerektiğini gördük.
|
5-
Resimler,
pBaşa
Dön
Bu bölümdeki konu başlıklarımız;
1. Ekranda Resim Görüntülemek
2. Resimleri
Çerçeveyle Çevrelemek
3. Resimleri Sola
veya Sağa Yaslamak
4. Resimlere Yorum
Eklemek
5. Resimlerin
Boyutlarını Belirlemek
6. Özet
Gelelim web dünyasının en önemli öğelerinden birine,
resimlere. HTML dilinde her şey çok kolay olduğu gibi
sayfalara resim yerleştirmek de çok kolaydır. Resimler
sayfa içerisinde metne göre sağa, sola, aşağı ve yukarı
doğru yerleştirilebilirler, ayrıca boyutları sadece
belirli değerler değiştirilerek ayarlanabilir.
Dokümanın herhangi bir yerine bir resim yerleştirmek
için en sade haliyle
<IMG SRC="RESIM.GIF"> tag'ını kullanabilirsiniz.
Bu tag'ı kullandığınızda resim hiç bir yere
yaslanmayacak, boyutu ayarlanmayacak, metin olarak bir
alternatifi olmayacaktır.
Yukarda da belirttiğimiz gibi resimleri kullanırken bir
çok seçeneğiniz var, bu seçenekler sayfanın görünümünde
kuşkusuz büyük rol oynayacaktır. Seçeneklerden birincisi
Internet erişiminin yavaş olduğunu bildiğimiz ülkemizde
sayfalarınızı görüntüleyecek olan kişilere biraz
yardımcı olmak en azından resim yüklenene kadar
kullanıcının meraklarını gidermek için kullanılabilir,
bahsettiğimiz takı "ALT" tır. <IMG SRC="RESIM.GIF" ALT="deneme
resmi"> satırını yazdığınızda web tarayıcınız RESIM.GIF
adlı resmi yüklenmeden önce resmin yerine "deneme resmi"
metnini girecektir, böylece kullanıcı resmi görmeden ne
olduğunu bilecek ve anında STOP tuşuna basabilecektir.
(!)
Seçeneklerden biri de resmin ekranda görünecek
boyutlarını ayarlamak için kullanılır bu takı HEIGHT ve
WIDTH'tir. Bu takılar bir arada kullanılmalıdır, tek
başına kullanıldığında web tarayıcısı takıyı göz ardı
edecektir. <IMG SRC="RESIM.GIF" WIDTH=100 HEIGHT=50>
satırını yazdığınızda RESIM.GIF isimli resmin boyutu ne
olursa olsun 50 piksel yüksekliğe ve 100 piksel
genişliğine getirilerek ekranda gösterilecektir. Resim
gösterirken işinize yarayacak diğer bir seçenek ise
BORDER'dır. Bu takı ileride değineceğimiz "Internet
Kısayolları" (Hyper Link) ile ilgili olsa da şimdi
birkaç püf noktası vermek gerekir. Başka bir URL'ye
kısayol yaratıldığında kısayolun ismi bir alt çizgi ile
belirlenir, bu işlem resimlerde resmin mavi bir çerçeve
içerisine alınmasıyla belirtilir, Eğer bir resmi başka
bir sayfaya kısayol olarak kullanacaksanız ve çerçevenin
görünmesini istemiyorsanız BORDER=0 ifadesini
kullanmalısınız.
Resimleri kullanırken dikkat etmeniz gerekenler:
* Daha önce de belirttiğimiz gibi Internet'te uzun
süredir yer alan kullanıcılar, sitelerdeki büyük
resimleri çok işlerine yaramadığı sürece görmek
istemeyeceklerdir. Bu yüzden, her zaman resimlerin
boyutunu küçük, miktarını az tutmalısınız.
* Eğer büyük resimler kullanacaksanız, (büyük resim
derken ekranı kaplayacak kadar büyük değil), bunları
JPEG formatına çevirmenizi ve kalitesini düşürmenizi
tavsiye ederiz. JPEG resimler her zaman GIF'lerden daha
az yer kaplarlar, bu yüzden daha hızlı yüklenirler.
* Resimlere her zaman ALT tag'ını kullanarak alternatif
metinler verin, Internet'i kullananların her zaman resim
görüntüleyebilecek, browser'ı olan makineler olduğunu
varsaymayın. Eğer resimlere alternatif metinler
verirseniz terminal ekranı kullanan kullanıcılarda
bilgiye erişebilirler.
* GIF'leri kullanırken "Interlaced" haline getirin, bu
tip GIF'ler kademe kademe yüklenir ve yavaş yavaş
netleşerek resmi daha hızlı yükleniyormuş gibi gösterir.
1 Ekranda
Resim Görüntülemek
J
Şimdiye kadar hep ekrana nasıl yazı yazacağımızı gördük.
Artık resim de kullanmanın zamanı geldi.
Ekranda resim görüntülemek oldukça basit bir iş.
Elinizdeki GIF, JPG veya PNG formatındaki herhangi bir
resim dosyasını <IMG SRC="dosyaismi.uzantısı"> ile
tarayıcınızda görüntüleyebilirsiniz. Hatta bu şekilde
animasyon içeren GIF dosyalarını da kullanabilirsiniz.
Hemen bir örnekle neler yapabileceğimizi görelim.
Not: PNG formatındaki dosyaları sadece en yeni web
tarayıcıları görüntüleyebilir.
ornek10.html
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>İlk Resmimiz</TITLE>
</HEAD>
<BODY BGCOLOR="#FFFFFF" TEXT="#000000">
<CENTER>
<IMG SRC="zak.jpg">
<BR>
<FONT FACE="Arial" SIZE=2><B>İlk resmimiz</B></FONT>
</CENTER>
</BODY>
</HTML>
ornek10'daki bizim için tek yeni satır <IMG SRC="zak.jpg">.
Bu işareti gören web tarayıcısı ornek10.hml'in bulunduğu
klasörün içinde zak.jpg dosyasını arayacak ve bulursa
görüntüleyecek.
Peki kullanmak istediğimiz resimler html dosyamızla aynı
klasörde değilse? Örneğin yandaki duruma bakalım.
Resimleri görüntüleyecek dosyamızın web adlı klasörde
bulunduğunu varsayalım ve resimler klasöründeki
"kapak1999_05.gif" dosyasını göstermek istediğimizi
düşünelim. Bu ne biçim isim derseniz, web sitemizdeki
ad.net'in Mayıs 1999 kapağının resmini içeren dosyanın
ismi diyelim. Bu resmi görüntülemek için
<IMG SRC="resimler/kapak1999_05.gif">
yazmamız yeterli. Fakettiğiniz gibi bir klasördeki
dosyayı belirtmek için klasörle dosya ismi arasına "/"
işaretini koyuyoruz. Yalnız burada bu satırı içeren HTML
dosyanızın hangi klasörde bulunduğu çok önemli. Eğer
HTML dosyamız, resimler klasöründe olsaydı "resimler/"
bölümünü çıkarmamız gerekirdi. Eğer HTML dosyamız
simgeler klasöründe olsaydı ve yine aynı resmi
görüntülemek isteseydik... Bu sefer
<IMG SRC="../kapak1999_05.gif">
yazmamız gerekecekti. Yanyana iki noktanın (..) anlamı
bir üst klasör demek. Bu durumda bir üst klasör resimler
oluyor. Yine dosya ismiyle klasör ismi arasına "/"
işaretini koyuyoruz.
İki örnek daha...
Diyelim ki HTML dosyamız web klasöründe ve simgeler
klasöründeki "yildiz.gif" isimli gif dosyasını
görüntülemek istiyoruz. O zaman
<IMG SRC="resimler/simgeler/yildiz.gif">
yazmamız gerekiyor. Bu yazım "resimler klasörünün
içindeki simgeler klasöründe bulunan yildiz.gif
dosyasını görüntüle" ye karşılık geliyor.
Son olarak bir de iki klasör yukarıda bulunan bir
dosyayı nasıl görüntüleyebileceğimizi görelim. Örneğin
HTML dosyamız simgeler klasöründe, resim dosyamız
logo.gif de web klasöründe olsun. Bu durumda
<IMG SRC="../../logo.gif">
yazmamız yeterli. İşin mantığı gördüğünüz gibi oldukça
basit. Aynı mantığı 5. bölümde bağlantılarda da
kullanacağız.
2
Resimleri Çerçeveyle Çevrelemek
J
Bir resmin çevresine çerçeve kaplamak istiyorsanız
BORDER=x parametresini vermeniz yeterli.
Örneğin <IMG SRC="zak.jpg" BORDER=1>, bir önceki
örnekteki resmin çevresine varsayım metin rengiyle 1
piksel kalınlığında bir çerçeve çizer.
3
Resimleri Sola veya Sağa Yaslamak
J
Resimleri, yazılarına soluna veya sağına sırasıyla
ALIGN="left" veya ALIGN="right" parametreleriyle
yaslayabiliriz.
<IMG SRC="resimler/logo.gif" WIDTH=200 HEIGHT=250
BORDER=1 ALIGN="right" ALT="Academytech Logo">
4 Resimlere Yorum
Eklemek
J
Internet bağlantınızın hızı, ulaşmaya çalıştığınız web
sayfasının üstünde tutulduğu sunucunun (server) hızı, o
anki Internet trafiği ve ilgili web sayfasındaki resim
sayısı ile boyutlarına bağlı olarak bir web sayfasının
tamamen yüklenmesi çok değişik süreler alabilir.
Çok fazla resim içeren bir sayfanın yüklenmesi genelde
yavaş olur; ama az resim (hatta sadece bir tane bile
olabilir) içeren bir sayfayı yüklemek de resmin disk
üzerinde kapladığı alana bağlı olarak dakikalar alabilir.
Örneğin web tasarımına yeni başlayanların sık sık
yaptığı bir hata sayfalarına koyacakları resimleri çok
büyük veya yeterince optimize etmeden kullanmaktır.
İlerleyen bölümlerde resim dosyalarını nasıl küçük
boyutlara indirebileceğimizi göreceğiz. Ama önce
resimlere yorum ekleyerek nasıl potansiyel
ziyaretçilerimizin çoğunu kaçırmayacağımıza bakalım.
Çok miktarda resim ve az yazı içeren bir sayfa
yüklenirken ekran uzun süre bomboş kalabilir. Resimler
yüklenirken en azından resimlerin ne resmi olduğunu
açıklayan kısa bir yorum kullanmak zaten çabucak sıkılma
eğiliminde olan ziyaretçilerinizin bir kısmının Back
düğmesine basma eğilimlerini törpüler. Aynı zamanda
resimlerinize yorum eklemekle tarayıcılarındaki
resimleri yükleme seçeneğini kapatarak daha hızlı sörf
yapmaya çalışan kullanıcıları da kaçırmamış olursunuz.
Peki resimlere nasıl yorum ekliyoruz? Bu iş için ALT
parametresini kullanmak yeterli.
<IMG SRC="resimler/logo.gif" ALT=" Academytech Logo ">
Bir web tarayıcısı yukarıdaki satırı gördüğünde resmi
yüklemeye başlamasa bile sizin yazdığınız yorumu
görüntüler. Böylece ekranınız boş kalmayacağı gibi
yüklenecek resmin ne olduğu da belli olmuş olur.
5
Resimlerin Boyutlarını Belirlemek
J
Resimlerin boyutlarını belirlemek web tarayıcınıza bir
resmin genişliğinin ve yüksekliğinin ne kadar olduğunu
söylemek anlamına geliyor. Örneğin örneklerimizde
sürekli kullandığımız ad.net mayıs kapağının genişliği
200, yüksekliği de 250 piksel. Bu değerleri sırasıyla
WIDTH ve HEIGHT paremetreleriyle belirtebiliriz:
<IMG SRC="resimler/logo.gif" WIDTH=200 HEIGHT=250>
Peki bir resmin boyutlarını belirlemek ne işimize
yarayacak. Normalde bunları yazmadan da web tarayıcımız
resmi sorunsuz olarak görüntülüyor. Yanıt olarak üç
kazancımız olacağından bahsedelim.
İlk olarak; bir resmin boyutlarını belirlediğimizde, web
tarayıcısı resmi yüklemeye başlamasa bile ekranda resmin
boyutları kadar bir çerçeve çizerek resmin ne kadar yer
kaplayacağını gösterir.
İkinci olarak, 7. bölümde tabloları göreceğiz. Tablo
yaparken resim boyutlarını belirlemek tablolarımızın
daha hızlı görüntülenmesi avantajını getirecek.
Üçüncü ve son olarak da, WIDTH ve HEIGHT parametrelerine
resmin gerçek boyutlarını vermeyip de daha büyük ve daha
küçük değerler girersek verdiğimiz değerlere göre
resmimiz otomatikman ya büyütülür ya da küçültülür.
Yalnız bu durumda resimde bazı bozulmalar olacaktır.
Tavsiyem çok zorda kalmadıkça kullanacağınız resimlerin
boyutlarını bu şekilde değiştirmeyin. Bunun yerine
ücretsiz olarak bulunabilen görüntü işlem programlarını
veya Photoshop gibi ticari programları kullanabilirsiniz.
Bu arada kullanacağımız bir resmin boyutlarını nasıl
öğrenebiliriz diye sorabilirsiniz. Eğer elinizde bu işi
yapacak hiçbir program yoksa ve Netscape Navigator
kullanıyorsanız resminizi normal <IMG SRC=x> işaretini
kullanarak görüntüleyin ve resmin üstüne sağ fare
tuşuyla tıklayarak View Image seçeneğini seçin. Web
tarayıcınızın başlık satırında dosya boyutlarını bu
şekilde görebilirsiniz. Yok eğer Internet Explorer
kullanıyorsanız işiniz biraz daha zor. Yine resmin
üstüne sağ fare tuşuyla tıklayıp Copy'i seçin. Daha
sonra da Başlat menünüzün Donatılar bölümünde
bulabileceğiniz MS Paint programını açıp Edit menüsünden
Paste komutunu seçerek resmi MS Paint'e transfer edin.
Bu programla resminizin boyutlarını öğrenebilirsiniz.
Ancak benim kişisel önerim Shareware.net'ten IrfanView
adlı programı çekmeniz. Böylece web tasarımında ihtiyaç
duyacağınız grafik işlem gücünün büyük bir bölümünü
ücretsiz olarak elde edebileceğiniz gibi aynı zamanda
resimlerinizin boyutlarını da rahatlıkla
öğrenebilirsiniz.
İpucu: Diğer HTML işaretlerinde olduğu gibi <IMG SRC="dosya
ismi.uzantısı"> işaretinde de tüm parametreleri bir
arada kullanabilirsiniz. Örneğin aşağıdaki satıra bir
bakın:
<IMG SRC="resimler/logo.gif" WIDTH=200 HEIGHT=250
BORDER=1 ALIGN="right" ALT="ACADEMYTECH Logo">
6 Özet
J
* GIF, JPG veya PNG formatındaki resimleri web
sayfalarımızda <IMG SRC="dosya ismi.uzantısı">
işaretiyle görüntüleyebileceğimizi öğrendik.
* HTML dosyamızın bulunduğu klasörden farklı bir
klasörde yer alan resimleri nasıl
görüntüleyebileceğimizi gördük.
* Resimlerin çevresine BORDER parametresiyle -istenilen
kalınlıkta- varsayım metin rengiyle çerçeve
çizebileceğimizi gördük.
* Resimleri, yazılarına soluna veya sağına sırasıyla
ALIGN="left" veya ALIGN="right" parametreleriyle
yaslayabileceğimizi öğrendik.
* Resimlere yorum eklemenin ALT parametresiyle
yapılabileceğini ve bunun avantajlarını gördük.
* Resimlerin boyutlarını belirlemenin avantajlarını
öğrendik ve bir resmin boyutlarını nasıl
öğrenebileceğimizi gördük.
|
6-
Bağlantılar,
pBaşa
Dön
1. Giriş
2. Bağlantı
Renklerini Belirlemek
3. Bağlantı Olarak
Resim Kullanmak
4. Döküman içi
Bağlantılar
5. Altı çizgisiz
aktif bağlantılar
6. Özet
5.1 Bağlantılara Giriş
Web'in belki de en çekici tarafı bağlantılar (link)
sayesinde bir sayfadan ötekine geçişin çok kolay bir
şekilde gerçekleştirilmesidir. Bağlantılar -başka bir
deyişle hipermetin- özelliği olmasaydı kuşkusuz hem web
(örümcek ağı) kelimesinin pek bir anlamı kalmazdı hem de
Internet çok sıkıcı bir yer olurdu.
Sayfamızdan başka bir sayfaya bağlantı vermek
istediğimizde <A HREF=""> işaretini kullanıyoruz. Hemen
bir örnekle bunu görelim.
ornek12.html
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Bağlanıyoruz!</TITLE>
</HEAD>
<BODY BGCOLOR="#FFFFFF" TEXT="#000000">
<FONT FACE="Arial,Helvetica" SIZE=2>
Internet'in en popüler sitesi kuşkusuz <A HREF="http://www.yahoo.com">Yahoo</A>.
Milyonlarca siteye bağlantı içeren bu devasa sitenin
yanında bu örnek sayfa sadece iki bağlantı içeriyor; ama
önemli olan bağlantı sayısının fazlalığı değil kalitesi
8)
<P>
İşte ikinci bağlantımız geçen bölümdeki son örneğimize
gidiyor:
<P>
<A HREF="ornek11.html">Tıklayın!</A>
</FONT>
</BODY>
</HTML>
Fark ettiğiniz gibi üstüne tıklayabileceğimiz yazılar <A
HREF=""> ile </A> arasında kalan bölüm. Örneğin
Yahoo'nun üzerine tıkladığımızda Yahoo'nun web sitesine
gidebileceğiz -tabi <A HREF=""> içindeki adresi doğru
yazdıysanız-. Bu örnekte iki bağlantı bulunuyor; ama
birinin başında http:// öneki var, diğerinde yok.
http:// önekini bizim web sitemizin adresinden farklı
bir adrese (örneğin http://www.yahoo.com/) bağlantı
verirken kullanıyoruz. Diyelim ki web sayfalarımız
http://www.abc.com/ adresinde bulunsun. Eğer http://
önekini kullanmasaydık Yahoo'nun üstüne tıkladığınızda
web tarayıcınız http://www.abc.com/www.yahoo.com
adresine gitmeye çalışacaktı ki tabi bu da bir hatayla
sonuçlanacaktı. Diğer bir deyişle http:// önekini
kullanmadığımızda web tarayıcısı bizim sitemizin
içindeki bir HTML dosyasına erişmek istediğimizi düşünür.
İkinci bağlantımız da bu duruma örnek. "Tıklayın!"
yazısının üstüne tıkladığınızda http://www.abc.com/ornek11.html'e
gidilecektir. Bu arada eğer geçen bölümde web
sayfalarımızda kullanmak istediğimiz resimlere,
bulundukları klasörlere göre, nasıl ulaşabileceğimizi
anlatan yazıyı hatırlarsanız; aynı şeylerin bağlantılar
için de geçerli olduğunu farkedeceksinizdir. Eninde
sonunda html dosyaları da resim dosyaları gibi birer
dosya ve bulundukları klasörlere göre doğru olarak
çağrılmaları gerekiyor.
Not: Kendi web sitemizdeki dosyalara bağlantı vermek
için http:// önekini kullanabilirsiniz (örneğin http://www.abc.com/ornek11.html);
ama bunun iki büyük dezavantajı var:
* Sabit diskinizdeki HTML dosyalarınızda bulunan
bağlantıları denemek istediğinizde Internet'e
bağlanmanız gerekir (tabi önce bu dosyaları daha
deneyemeden web sunucunuza yüklemeniz de gerekecek).
* Web sitenizin adresi değişince tüm HTML dosyalarınızda
bulunan bağlantıları buna göre değiştirmeniz gerekir.
2
Bağlantı Renklerini Belirlemek
J
Üçüncü bölümde arkaplan ve metin renklerini <BODY>
işaretinin içinde yeralan BGCOLOR ve TEXT
parametrelerine verilen değerlerle değiştirebileceğimizi
görmüştük. Bağlantıların renklerini değiştirmek için ise
üç parametre kullanabiliyoruz: LINK, VLINK ve ALINK.
Eğer bu parametreleri kullanmazsanız web tarayıcınız
varsayım renkler kullanır. Tabi bu varsayım renkleri her
zaman için web tarayıcınızın ayarlar bölümünden
değiştirebilirsiniz.
LINK parametresi ile belli bir süredir ya da hiç ziyaret
etmediğiniz bağlantıların renklerini belirleyebilirsiniz.
Örneğin Netscape Navigator'ın 4.6 sürümü, son 9 gün
içinde ziyaret etmediğiniz sayfalara giden bağlantıları
ziyaret edilmemiş olarak gösterir. LINK, pek çok web
tarayıcısında varsayım olarak saf mavi renge ayarlıdır.
VLINK parametresi ziyaret edilmiş bağlantıların rengidir
ve genellikle LINK'e göre daha koyu bir tona ayarlanır.
VLINK pek çok web tarayıcısında varsayım olarak koyu
mavi renge ayarlıdır.
Bir bağlantıya tıkladığınızda bağlantının rengi kısa bir
süre için değişir. Eğer farenin düğmesini yeterince uzun
basılı tutarsanız bu rengin ne olduğunu görebilirsiniz.
İşte ALINK ile bu rengin ne olacağını belirleyebiliyoruz.
Pek çok web tarayıcısında varsayım olarak kırmızı renge
ayarlıdır.
Bu kadar teorik bilgiden sonra bir örnek iyi gider:
ornek13.html
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Bağlantılar ve Renkler</TITLE>
</HEAD>
<BODY BGCOLOR="#0000A0" TEXT="#FFFFFF" LINK="#FFFF00"
VLINK="#808000" ALINK="#FF0000">
<CENTER>
<FONT FACE="Arial,Helvetica" SIZE=3>
<B>Internet'teki en popüler arama motorlarından beş
tanesi:</B>
<P>
<A HREF="http://www.altavista.com">Alta Vista</A>
<P>
<A HREF="http://www.excite.com">Excite</A>
<P>
<A HREF="http://www.lycos.com">Lycos</A>
<P>
<A HREF="http://www.webcrawler.com">WebCrawler</A>
<P>
<A HREF="http://www.hotbot.com">HotBot</A>
</FONT>
</CENTER>
</BODY>
</HTML>
örnek 13'ün sonucunda açık sarı renkte görüntülen
bağlantılar (LINK) uzun zamandır ziyaret etmediğiniz -belki
de hiç girmediğiniz- arama motorları. Eğer bu
bağlantılar arasında koyu sarı renkli olan varsa bu
yakınlarda onu kullanmış olmalısınız (VLINK). Bu
bağlantılardan herhangi birinin üstüne tıklarsanız rengi
kısa bir süre için kırmızı olur (ALINK).
3
Bağlantı Olarak Resim Kullanmak
J
Web'de mutlaka görmüşsünüzdür. Pekçok web sayfasında alt
alta veya yanyana bazen şık bazen de çirkin düğmeler
sıralanır ve bunların herhangi birine bastığınızda
ilgili sayfaya gidersiniz. Bu düğmeler aslında birer
resimden başka bir şey değiller. İşte size bir örnek:
ornek14.html
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Resimler & Bağlantılar</TITLE>
</HEAD>
<BODY BGCOLOR="#0000A0" TEXT="#FFFFFF">
<CENTER>
<FONT FACE="Arial,Helvetica" SIZE=3>
<B>İşte tıklanacak bir düğme:</B>
<P>
<A HREF="http://www.academytech.com/onerin.html"><IMG
SRC="onerin.gif" WIDTH=90 HEIGHT=30 ALT="Bu siteyi
sevdiklerinize önerin" BORDER=0></A>
</FONT>
</CENTER>
</BODY>
</HTML>
örnek 14'ün örnek 12 ve 13'ten tek farkı <A HREF=""> ve
</A> işaretleri arasında metin yerine resim göstermekte
kullandığımız <IMG SRC=""> işaretinin bulunması. Böylece
bir resmi bağlantı olarak kullanabiliyoruz. Yalnız <IMG
SRC=""> işaretindeki BORDER=0 parametresine dikkat.
Normalde BORDER parametresinin resimlerin çevresine
önplan renginde bir çerçeve çizmekte kullanıldığını
biliyoruz ve eğer bu parametreyi kullanmazsak çerçeve de
çizilmiyordu; ama eğer bir resmi bağlantı olarak
kullanacaksanız ve BORDER parametresini de
kullanmazsanız web tarayıcınız resmin çevresine otomatik
olarak bağlantı renginde bir çerçeve atar. Bu genelde
istenen bir durum olmadığından BORDER=0 ile bu çerçeveyi
yok edebilirsiniz.
4 Döküman içi
Bağlantılar
J
Şimdiye kadar hep başka sayfalara bağlantılar verdik;
ama aslında böyle bir zorunluluk yok. Bir HTML
dökümanının değişik yerlerine tek tıklamayla ulaşmak
için de bağlantılar yerleştirebilirsiniz. Böylece uzun
bir dökümanı ayrı ayrı sayfalara bölmeye gerek kalmadan
hemen hemen aynı işlevselliği elde edebiliriz. Örnek
olarak ad.net'in Haziran ayı için seçtiği en iyi yerli
web siteleri sayfasından (TM10) bir alıntı yaptım. Çok
uzun olur diye sadece açılış bölümü ile üç numaralı
sitenin yazıları var. Liste 15'te bu yazıların önemli
kısmını da kestim; ama tüm HTML işaretlerini bıraktım.
Liste 15'e yakından bakarsanız ilk üç sitenin
bağlantılarının gösterdiği adresler pek alışık olduğumuz
adres yapısına benzemiyor. Hepsinin başında diyez (#)
işareti var. Bu bağlantıların biraz altında ise daha
önce görmediğimiz bir işaret göreceksiniz:
<A NAME="muzik_kutusu">...</A>
Bu işaret ile dökümanın belli bir yerine isim vererek (bu
durumda muzik_kutusu) <A HREF="#muzik_kutusu"> ile
dökümanın o yerine bağlantı verebilirsiniz. Böylece
Müzik Kutusu bağlantısına tıklandığında otomatikman o
bölüme gidebilirsiniz. Yalnız kullanacağınız isimler
boşluk veya türkçe karakter içermemeli. Küçük büyük harf
ayrımına da dikkat edin. Gerçi çoğu web tarayıcısı bu
ayrıma aldırmıyor; ama tedbiri elden bırakmamakta yarar
var.
Bu arada liste 15'in sonucunda gelen sayfanın altında
yer alan "yukarı" isimli bir bağlantı dikkatinizi
çekecektir. Bu bağlantıya tıklarsanız bu listenin en
başında yer alan <A NAME="yukari"></A> işareti sayesinde
dökümanın en başına rahatlıkla ulaşabilirsiniz.
İpucu: Başka bir dökümanın içinde yer alan bir bölüme de
bağlantı verebilirsiniz. Örneğin <A HREF="ornek15.html#muzik_kutusu">
ornek15.html
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Döküman İçi Bağlantılar</TITLE>
</HEAD>
<BODY BGCOLOR="#FFFFFF" TEXT="#000000" LINK="#FF0000"
VLINK="#800000" ALINK="#0000FF">
<A NAME="yukari"></A>
<FONT FACE="Tahoma,Arial,Helvetica" SIZE=2>
Türkiye'nin yerli içerik sorunu yıllardır gündemde. Ama
son birkaç yıldır hiç azımsanamayacak bir yerli Web
patlaması var...
<P>
<CENTER>
<B>İlk 3:</B><BR>
<A HREF="#teymur">Cengiz Teymur</A><BR>
<A HREF="#eskisehir_net">Eskişehir.net</A><BR>
<A HREF="#muzik_kutusu">Müzik Kutusu</A>
</CENTER>
<P>
<BR>
<BR>
<IMG SRC="muzik_kutusu.gif" BORDER=1 ALIGN="right">
<A NAME="muzik_kutusu"><B>Müzik Kutusu (www.muzikkutusu.com)</B></A>
<P>
Hepimizin görmekten bıktığı, asla güncellenmeyen, sadece
MP3'lerle dolu müzik sitelerine, bir müzik sitesinin
nasıl olması gerektiğini gösteriyor...
<P>
<BR>
<BR>
<CENTER><A HREF="#yukari">Yukarı</A>
<P>
</BODY>
</HTML>
5 Alt
çizgisiz ve aktif kısayollar
J
Bu günlerde alt çizgisiz ve klasik mavi renge sahip
olmayan Internet kısayolları kullanmak çok moda oldu.
Herkes gerekli olsun olmasın bu tip kısayolları
kullanıyor. Eğer siz de bu tip link'lerin sayfanızın
genel görünümünü güzelleştireceğine inanıyor ve bunları
kullanmak istiyorsanız size bu işi nasıl
becerebileceğinizi anlatalım.
Alt çizgisiz bir kısayol oluşturmak için <A HREF…
takısının içinde bir stil tanımı kullanmanız yeterli. Bu
stil takısını kullandığınızda hem kısayol alt çizgisiz
olacak hem de ziyaret edildikten sonra rengi değişecek.
<p>Alt çizgisiz kısayol:<br>
<A HREF="http:// www.academytech.com "
STYLE="text-decoration: none"> ACADEMYTECH </a><p>
Dilerseniz bir adım daha ileri giderek altı çizili
olmasına rağmen üzerine gidince rengi değişen bir link
oluşturalım. Bunu yapmak için uzun kodlar kullanmaya
gerek yok sadece onmouseover özelliğini kullanmak
yeterli.
<p>Aktif ve normal kısayol:<br>
<A HREF="http:// www.academytech.com" onmouseover="this.style.color='#CC0000'"
onmouseout="this.style.color='blue'"> ACADEMYTECH </a>
Şimdide hem altçizgisiz hem de üzerine gelince renklenen
bir link kullanalım. Tahmin edebileceğiniz gibi hem
onmouseover hem de STYLE özelliklerini kullanacağız.
<p>Aktif ve alt çizgisiz kısayol:<br>
<A HREF="http://www.academytech.com"
STYLE="text-decoration: none" onmouseover="this.style.color='#CC0000'"
onmouseout="this.style.color='blue'">
ACADEMYTECH</a>
6 Özet
J
* Bir web sayfasından diğer bir sayfaya bağlantı vermek
için <A HREF=""> işaretini kullanmamız gerektiğini
öğrendik. <A HREF=""> ile </A> işaretleri arasında yer
alan metnin üstüne tıklandığında ilgili sayfaya
gidildiğini gördük.
* Eğer kendi web sitemiz dışında yer alan bir web
sayfasına bağlantı vereceksek http:// öneki kullanmamız
gerektiğini gördük.
* Bağlantı renklerini değiştirmek için <BODY> işaretinin
arkasına LINK, VLINK ve ALINK parametrelerini vermemiz
gerektiğini;
* LINK'in uzun zamandır ya da hiç ziyaret edilmemiş
sayfalara giden bağlantıların rengini,
* VLINK'in yakın zaman içinde ziyaret ettiğimiz
sayfaları gösteren bağlantıların rengini,
* ALINK'in bir bağlantıya tıklama sırasında bağlantının
alacağı rengi
belirlemek için kullanıldığını gördük.
* Bağlantı olarak resimlerin de kullanılabileceğini,
bunun için <A HREF=""> ve </A> işaretleri arasında <IMG
SRC=""> işaretinin gelmesi gerektiğini gördük. Eğer <IMG
SRC=""> işaretinin arkasına BORDER=0 parametresini
eklemezsek resmimizin çevresine otomatikman bağlantı
renginde bir çerçeve çizileceğini öğrendik.
* Bir dökümanın istedi | |